सावित्रीबाई फुले जयंती भाषण (३ जानेवारी)

२ ते ३ मिनिटांचे भाषण (विद्यार्थ्यांसाठी)

हे भाषण शांतपणे, स्पष्ट बोलले तर सुमारे अडीच मिनिटे लागतात. कंसातील सूचना मोठ्याने वाचू नका.

आदरणीय मुख्याध्यापक, सर्व शिक्षक आणि माझ्या मित्रमैत्रिणींनो, सर्वांना नमस्कार. आज ३ जानेवारी. आज क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांची जयंती आहे. त्यानिमित्त मी तुमच्यासमोर दोन शब्द मांडणार आहे.

सावित्रीबाईंचा जन्म ३ जानेवारी १८३१ रोजी सातारा जिल्ह्यातील नायगाव येथे झाला. वयाच्या नवव्या वर्षी त्यांचे लग्न जोतीराव फुले यांच्याशी झाले. तेव्हा त्यांना लिहितावाचताही येत नव्हते. जोतीरावांनी त्यांना घरी शिकवले, आणि पुढे सावित्रीबाईंनी शिक्षिका होण्याचे प्रशिक्षण घेतले. (थांबा)

जानेवारी १८४८ मध्ये पुण्यातील भिडे वाड्यात जोतीराव आणि सावित्रीबाईंनी मुलींची शाळा सुरू केली. त्या काळी मुलींनी शिकणे अनेकांना मान्य नव्हते. सावित्रीबाई शाळेत जात तेव्हा लोक त्यांची टिंगल करत, त्यांना त्रास देत. पण त्यांनी शिकवणे थांबवले नाही. कारण त्यांना माहीत होते की शिक्षण हाच अज्ञान आणि अन्यायातून बाहेर पडण्याचा मार्ग आहे. आज या वर्गात इतक्या मुली बसल्या आहेत, त्या रस्त्याची सुरुवात त्या शाळेत झाली. (थांबा)

सावित्रीबाईंचे काम फक्त शाळांपुरते नव्हते. अस्पृश्य मानल्या गेलेल्या जातींच्या मुलांसाठी त्यांनी शाळा चालवल्या. १८६३ मध्ये असहाय विधवांसाठी आणि त्यांच्या बाळांसाठी बालहत्या प्रतिबंधक गृह सुरू केले. १८५४ मध्ये 'काव्यफुले' हा कवितासंग्रह लिहिला. सत्यशोधक समाजाच्या कामात त्या पुढे होत्या.

१८९७ मध्ये पुण्यात प्लेगची साथ आली. सगळे घाबरले होते, तेव्हा सावित्रीबाई रुग्णांची सेवा करत होत्या. एका आजारी मुलाला दवाखान्यात नेताना त्यांनाच प्लेग झाला आणि १० मार्च १८९७ रोजी त्यांचे निधन झाले. शेवटपर्यंत त्या दुसऱ्यांसाठी जगल्या. (थांबा)

मित्रांनो, सावित्रीबाईंना खरी आदरांजली म्हणजे फक्त फोटोला हार घालणे नाही. रोज मन लावून शिकणे, आपल्या वर्गातील प्रत्येकाला, मुलगा असो वा मुलगी, कोणत्याही जातीचा असो, समान मान देणे, आणि जे शिकलो ते दुसऱ्यांना शिकवणे, हीच त्यांना खरी आदरांजली आहे. एवढे बोलून मी माझे भाषण संपवते. धन्यवाद.

१ मिनिटाचे छोटे भाषण

लहान वर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी किंवा वेळ कमी असल्यास हे भाषण वापरा. ते सुमारे एका मिनिटात होते.

आदरणीय शिक्षक आणि माझ्या मित्रांनो, नमस्कार. आज ३ जानेवारी, सावित्रीबाई फुले यांची जयंती. त्यांचा जन्म १८३१ मध्ये नायगाव येथे झाला. त्यांचे पती जोतीराव फुले यांनी त्यांना शिकवले. १८४८ मध्ये दोघांनी पुण्यातील भिडे वाड्यात मुलींची शाळा सुरू केली. लोकांनी त्रास दिला तरी सावित्रीबाई रोज शिकवायला जात. त्यांनी विधवा स्त्रियांना आणि वंचित मुलांना मदत केली, आणि कविताही लिहिल्या. १८९७ मध्ये प्लेगच्या रुग्णांची सेवा करताना त्यांचे निधन झाले. आज आपण मुली आणि मुलगे एकत्र शिकतो, ते सावित्रीबाईंसारख्या लोकांमुळे. चला, आपणही मन लावून शिकूया. धन्यवाद.

भाषणासाठी अचूक तथ्ये

भाषणात आकडे आणि तारखा अचूक असल्या की ते जास्त प्रभावी वाटते. ही तथ्ये चरित्रांमध्ये आणि 'सावित्रीबाई फुले समग्र वाङ्मय' मध्ये तपासता येतात:

अधिक माहितीसाठी सावित्रीबाई फुले माहिती हा सविस्तर लेख वाचा.

भाषण चांगले होण्यासाठी पाच टिप्स

1. भाषण दोन दिवस आधीपासून रोज तीन वेळा मोठ्याने म्हणा. घड्याळ लावून वेळ मोजा.
2. कंसात लिहिलेल्या ठिकाणी दोन सेकंद थांबा. थांबल्याने ऐकणाऱ्यांना मुद्दा समजतो.
3. तारखा आणि नावे पाठ करा; बाकी भाषण शब्दशः पाठ नसले तरी चालेल.
4. इंटरनेटवर सावित्रीबाईंच्या नावाने फिरणारे 'सुविचार' वापरण्याआधी ते मूळ ग्रंथात आहेत का ते तपासा. खात्री नसेल तर आपल्या शब्दांत त्यांचे विचार सांगा.
5. मुलगा भाषण करत असेल तर शेवटचे वाक्य 'मी माझे भाषण संपवतो' असे बदला.

भाषणाची पूर्वतयारी: प्रश्न विचारून सराव

भाषणानंतर शिक्षक किंवा पाहुणे प्रश्न विचारू शकतात. सराव म्हणून Yuga ॲपमध्ये (iPhone आणि Android) सावित्रीबाई फुले यांच्या AI पुनर्रचनेला मराठीत आवाजाने प्रश्न विचारून पाहा, उदा. 'भिडे वाड्यातील शाळेचा पहिला दिवस कसा होता?'. ही पुनर्रचना त्यांच्या लेखनावर आणि ऐतिहासिक नोंदींवर आधारित आहे, पण ती खरी सावित्रीबाई नाही आणि चुकू शकते. त्यामुळे भाषणातील तथ्ये वरील तक्त्याशी आणि चरित्रांशी जुळवून घ्या. ॲप १३ वर्षे व त्यापुढील वयासाठी आहे आणि सुरुवात मोफत आहे.

सूत्रसंचालन करणाऱ्यांसाठी एक सोपे सुरुवातीचे वाक्य: 'आज आपण क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या जयंतीनिमित्त येथे जमलो आहोत. त्यांनी १८४८ मध्ये पुण्यात मुलींसाठी शाळा सुरू केली. त्यांच्या कार्याची आठवण करून देण्यासाठी मी आता आपल्या वर्गातील विद्यार्थ्याला भाषणासाठी आमंत्रित करते.'